การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อสร้างรูปแบบการมีส่วนร่วมของสถานศึกษากับชุมชนใน
การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน และตรวจสอบรูปแบบการมีส่วนร่วมของสถานศึกษากับชุมชนในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นการวิจัยและพัฒนาโดยใช้วิธีการเชิงคุณภาพ ศึกษาข้อมูลจากเอกสาร การสังเกต การสัมภาษณ์จากผู้ให้ข้อมูลหลักคือ กรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้บริหารสถานศึกษา ครู ผู้ปกครองนักเรียน  และผู้นำชุมชนหรือผู้แทนชุมชน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และการวิเคราะห์อุปนัย   จากกลุ่มเป้าหมายคือโรงเรียนภูมิปัญญา  สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาภูเก็ต      ซึ่งเป็นสถานศึกษาขั้นพื้นฐานตัวอย่างที่จัดการศึกษาโดยปฏิบัติงานหรือดำเนินงานร่วมกับชุมชนหรือชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาได้เป็นอย่างดี โดยการเลือกแบบเจาะจงที่ยึดวัตถุประสงค์ของการศึกษาเป็นหลัก สร้างรูปแบบการมีส่วนร่วมของสถานศึกษากับชุมชนในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน นำไปทดลองใช้เพื่อตรวจสอบรูปแบบในโรงเรียนวิทยาการ โดยการเลือกแบบเจาะจงที่ยึดวัตถุประสงค์ของการศึกษาเป็นหลัก และวิพากษ์การ        นำรูปแบบไปใช้ในสถานศึกษาอื่นๆ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ  ด้วยวิธีการสนทนากลุ่ม
ผลการวิจัยพบว่า ภายใต้บริบทของโรงเรียนภูมิปัญญา และโรงเรียนวิทยาการ ได้รูปแบบ
การมีส่วนร่วมของสถานศึกษากับชุมชนในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน  ที่ทำให้สถานศึกษากับชุมชน  มีส่วนร่วมมากขึ้น ประกอบด้วยวิธีการดำเนินงาน 4 ประการคือ 1) การนำโรงเรียนสู่ชุมชน โดยสถานศึกษาเข้าร่วมกิจกรรมของชุมชน ให้ความอนุเคราะห์และความร่วมมือจัดกิจกรรมตาม    ที่ชุมชนต้องการหรือร้องขอ เป็นวิทยากรให้ชุมชน เป็นคณะกรรมการ เป็นที่ปรึกษาของชุมชนหรือหน่วยงานในชุมชน 2) การสร้างความศรัทธาของผู้บริหารและครู โดยผู้บริหารและครูประพฤติปฏิบัติตนเป็นผู้มีคุณธรรมจริยธรรม  มีความรับผิดชอบ มีความจริงใจในการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีต่อชุมชน  เข้าร่วมกิจกรรมของชุมชน ครูมีความตั้งใจและจัดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ มี     มนุษยสัมพันธ์ที่ดี  3) การนำชุมชนเข้าสู่โรงเรียน โดยสถานศึกษาให้ชุมชนเข้ามาร่วมในกิจกรรมของโรงเรียน ให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษา  4) การให้บริการชุมชน โดยสถานศึกษาให้บริการและอำนวยความสะดวกแก่ชุมชน  ให้ชุมชนใช้สถานที่ของโรงเรียนในการทำกิจกรรม ให้ชุมชนใช้บริการอาคารสถานที่ในการจัดกิจกรรม 
